การ แปลงพิกัด gps เป็นระบบ DMS และ DD

ทุกวันนี้ปฏิเสธไม่ได้ว่า gps กลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวันของเราทุกคนโดยเฉพาะคนที่ต้องเดินทางไปไหนมาไหนตลอด แต่ปกติที่เราใช้งาน gps เป็นประจำหรือการแสดงพิกัดที่อยู่บนเครื่อง gps จะนิยมใช้งานกันอยู่ 2 ระบบหลัก ๆ ประกอบไปด้วย การบอกพิกัดภูมิศาสตร์ และพิกัดกริด UTM ซึ่งปกติแล้วเรื่องการอ่านค่าในระบบพิกัดกริด UTM จะยังไม่ค่อยวุ่นวายอะไรมากนักเนื่องจากเป็นแค่การอ่านตัวเลขตามค่า East และ ค่า North หน่วยของพิกัดนี้จะเป็นเมตรอยู่แล้ว เราจะค่อนข้างคุ้นเคยกับเรื่องนี้กันเป็นอย่างดีเลยทีเดียว การ แปลงพิกัด gps ระบบนี้จะไม่ได้ยุ่งยากอะไรมากนัก ทุกคนสามารถทำความเข้าใจเบื้องต้นได้โดยง่าย

ทว่ากับการอ่านค่าระบบพิกัดภูมิศาสตร์ขอบอกว่ามีความยุ่งยากกว่าแบบที่กล่าวไปก่อนหน้าพอสมควรเนื่องจากต้องยอมรับว่าเครื่อง gps บางยี่ห้อหรือบางรุ่นมีการแสดงค่าพิกัดภูมิศาสตร์ในหน่วยที่เราเรียกกันว่า องศา ลิปดา ฟิลิปดา (DMS : Degree Minute Second) กับอีกแบบหนึ่งคือการแสดงหน่วยในระบบพิกัดแบบค่าตัวเลขลำดับทศนิยม (DD : Decimal Degree) สำหรับการนำเอาไปใช้ในระบบคอมพิวเตอร์ พอเป็นแบบนี้หากเราต้องการเลือกใช้งานแบบใดแบบหนึ่งจึงจำเป็นต้องมีการ แปลงพิกัด gps จากหน่วยหนึ่งให้เป็นอีกหน่วย พูดง่าย ๆ คือ ต้องเปลี่ยนจาก DMS เป็น DD หรือ DD เป็น DMS นั่นเอง โดยเราจะขอบอกวิธีแปลงพิกัดให้เข้าใจง่ายกันมากขึ้นรับรองว่าจะช่วยให้การแปลงค่าหน่วยนี้ง่ายกว่าเดิมเยอะเลย

ลำดับแรกเราขอพามารู้จักกับค่าพิกัดภูมิศาสตร์เรียกกันว่า องศา ลิปดา ฟิลิปดา กันก่อน อันนี้คือหน่วยแบบ DMS แบบเดียวกับหน่วยของเวลามีการบอกเวลาเป็นชั่วโมง นาที วินาที ค่าองศาหรือ Degree 1 องศา มีค่า 60 ลิปดา, ค่าลิปดาหรือ Minute 1 ลิปดา มีค่า 60 ฟิลิปดา, ฟิลิปดาหรือ Second 1 ฟิลิปดา มีค่าที่เป็นระยะทางราว 30.48 ม. หรือเทียบง่าย ๆ คือ 100 ฟุต ตรงศูนย์สูตร ยกตัวอย่างง่าย ๆ คือ อ.หาดใหญ่มีการตั้งอยู่บนค่าพิกัดภูมิศาสตร์ละติจูด 100 องศา 27 ลิปดา 15 ฟิลิปดา เหนือ, อยู่บนลองจิจูด 7 องศา 2 ลิปดา 25 ฟิลิปดา ตะวันออก เป็นต้น

ปกติแล้วการแปลงค่าดังกล่าวเราสามารถทำได้ง่าย ๆ บนเว็บแค่นำค่าพิกัด DD หรือ DMS มาแปลงก็เรียบร้อยแล้ว แต่จะขออธิบายวิธี แปลงพิกัด gps แบบคำนวณเองเผื่อว่าใครอยากมีสูตรเอาไว้เรียนรู้หรือต้องใช้จริงยามไม่มีเว็บอยู่ตรงหน้า ซึ่งวิธีนี้จะใช้เครื่องคิดเลขหรือโปรแกรม Excel ได้ทั้งหมด

วิธีแปลงหน่วยระบบพิกัด DMS เป็น DD ให้เราเอาค่า DMS มาทำการแปลงให้เป็นหน่วยแบบจุดทศนิยม DD ผ่านสมการที่กำลังจะบอกต่อไปนี้

DD = Degree + (Minute x 60 + Second) / 3600 หรือไม่ก็ใช้ DD = (Seconds / 3600) + (Minutes / 60) + Degrees ยกตัวอย่างแบบเดียวกับที่ได้กล่าวมาเบื้องต้นด้วยการ แปลงค่าพิกัดหน่วย DMS ให้เป็น DD ของ อ.หาดใหญ่ ตั้งอยู่ที่ ละติจูด 100 องศา 27 ลิปดา 15 ฟิลิปดา เหนือ ลองจิจูด 7 องศา 2 ลิปดา 25 ฟิลิปดา ตะวันออก เมื่อเรานำมาเทียบตามสมการที่ระบุเอาไว้คือ DD = Degree + (Minute x 60 + Second) / 3600 ก็จะเทียบค่าออกมาที่ ละติจูด = 100 + (27 x 60 + 15) / 3600 = 100.45416 และ ลองจิจูด = 7 + (2 x 60 + 25) / 3600 = 7.040277 กรณีใช้อีกสมการตามที่ระบุเอาไว้คือ DD = (Seconds / 3600) + (Minutes / 60) + Degrees พอทำการเทียบค่าออกมาจะได้ ละติจูด = (15 / 3600) + (27 / 60) + 100 = 100.45416 และ ลองจิจูด = (25 / 3600) + (2 / 60) + 7 = 7.040277 นั่นเอง พอคำนวณออกมาเช่นนี้นั่นหมายความว่าค่า DD ที่ตั้ง อ.หาดใหญ่จึงอยู่ที่ ละติจูด 100.45416 เหนือ, ลองจิจูด 7. 040277 ตะวันออก

อีกการคำนวณคือการแปลงหน่วย DD เป็น DMS ซึ่งก็ทำได้ 2 วิธีเหมือนกันแต่วิธีที่จะแนะนำเผื่อว่าต้องใช้จริง ๆ คือวิธีคำนวณด้วยตนเอง โดยมีหลักการ ดังนี้

ค่าตัวเลขในพิกัดของ DD เช่น 100.45416 เมื่อดูตัวเลขหน้าจุดทศนิยมคือค่าของหน่วยองศา ตัวอย่างนี้ก็เท่ากับ 100 องศา ต่อมาเราใช้เลขด้านหลังจุดทศนิยม x 60 ตามตัวอย่างจะได้ออกมาเป็น .45416 x 60 = 27.2496 จากตัวเลขที่คำนวณออกมานี้ให้เราถือว่าตัวเลขด้านหน้าจุดทศนิยมคือค่าหน่วยลิปดา ดังนั้นค่าหน่วยลิปดาของตัวเลขนี้คือ 27 ลิปดา ต่อมาให้นำเลขหลังจุดทศนิยมจากทีได้ x ออกมาแล้ว x ด้วย 60 อีกครั้ง ตามตัวอย่างก็จะได้เป็น .2496 x 60 = 14.976 จากตัวเลขที่คำนวณออกมานี้ให้เราถือว่าตัวเลขด้านหน้าจุดทศนิยมคือค่าหน่วยฟิลิปดา ดังนั้นค่าหน่วยฟิลิปดาของตัวเลขนี้คือ 15 ฟิลิปดา เนื่องจากมีการปัดเศษทศนิยมตามหลักคณิตศาสตร์ทั่วไปนั่นเอง พอเอาตัวเลขทั้งหมดมาอ่านอย่างถูกต้องก็จะได้เป็น 100 องศา 27 ลิปดา 15 ฟิลิปดา ตรงกับที่เขียนเอาไว้ตอนแรก

วิธี แปลงพิกัด gps อาจดูยากเสียหน่อยแต่ถ้าหากลองทำความเข้าใจดูแล้วจะพบถึงความสนุกและเรื่องน่าตื่นเต้นเกี่ยวกับการแปลงอีกมาก แม้เราจะสามารถใช้เว็บหรือโปรแกรมสำหรับการแปลงค่าเหล่านี้ได้ก็จริงอยู่ ทว่าอย่างน้อยการเรียนพื้นฐานพร้อมเข้าใจหลักการแปลงพิกัดอย่างถูกต้องจะช่วยให้เรานำไปใช้งานได้จริงยามที่ไม่มีอุปกรณ์หรือเครื่องมือคอยให้ความช่วยเหลือใด ๆ ทั้งสิ้น